13. yüzyılda inşa edilen Aşağıoba Camii, günümüzde büyük ölçüde harap olsa da Selçuklu mimarisinin özgün özelliklerini taşıyarak Anadolu’nun erken dönem İslam yapıları arasında öne çıkıyor.
Tarihsel Sessizliğiyle Dikkat Çeken Bir Cami
Antalya’nın Serik ilçesine bağlı Aşağıoba Mahallesi sınırlarında yer alan Aşağıoba Camii, yöre halkı tarafından “Çingene Boğazı Camii” olarak da anılıyor. Mahalle merkezinin dışında konumlanan yapı, kare planı ve tek kubbesi ile Selçuklu dönemi mimarisinin tipik izlerini taşıyor. Banisi ve mimarı bilinmeyen camide herhangi bir kitabe bulunmazken, bu durum yapıya tarihsel bir sessizlik kazandırıyor.
Harap Olsa da Ayakta Kalan Cepheler
2006 yılında ağır hasar gören caminin yalnızca doğu ve güney cepheleri günümüze ulaşabilmiştir. Kuzey cephesi tamamen yıkılmış, güneyde ise tek bir pencere açıklığı korunabilmiştir. Yığma taş malzemeden yapılan yapı, sekizgen kasnak üzerine oturtulmuş kubbesiyle dikkat çekmektedir. Kaynaklara göre kubbenin bir dönem Türk çinileriyle kaplı olduğu bilinmektedir.
Mihrabın Kalıntıları
Harim kısmına açılan kuzey kapısı günümüze ulaşamamış olsa da, güney cephesindeki mihrabın izleri hâlâ ayaktadır. Yuvarlak kemerli bu mihrap, iç yüzeyinde mavi boya ve zikzak motiflerle süslenmiştir. Mihrabın üzerinde yer alan madalyonda “Allah” ve “Cella Celâlü” yazıları seçilebilmektedir. Ayrıca kubbeyi taşıyan pandantiflerde “Muhammed Allahümme” ve “Radiyallahu Anhu” ifadelerinin izleri görülmektedir.
Çeşmesiyle Sosyal Bir Mekân
Caminin altında, kısmen korunmuş tarihi bir çeşme bulunmaktadır. Yerel taş malzemeden inşa edilen çeşmede demir borular, kemer ve niş lentosu hâlâ seçilebilmektedir. Ancak su kanalı hasar görmüş ve molozların altında kalmıştır. Bu ayrıntı, caminin yalnızca bir ibadet mekânı değil, aynı zamanda toplumsal bir buluşma alanı olarak da hizmet verdiğini göstermektedir.
Macar Camii ile Paralellikler
Resmi arşivlerde Aşağıoba Camii hakkında herhangi bir belge bulunmamasına rağmen, araştırmalar yapının Gebiz’deki Macar Camii ile malzeme ve inşa tekniği açısından benzerlikler taşıdığını ortaya koymuştur. Bu durum, iki yapının aynı usta veya zanaatkârın eseri olabileceği ihtimalini güçlendirmektedir.
Kültürel Miras Olarak Koruma Altında
2013 yılında Antalya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenen cami, günümüzde büyük ölçüde yıkıntılar halinde olsa da Selçuklu taş işçiliği ve erken dönem İslam mimarisi hakkında önemli ipuçları sunmaya devam etmektedir.
Harap olmuş haliyle bile dikkat çeken Aşağıoba Camii, Serik’in tarihi kimliğini yansıtan en önemli mimari miraslardan biri olarak varlığını sürdürmektedir.