MS 2. yüzyıla tarihlenen Direbezen, Roma döneminden Bizans’a uzanan süreçte hem stratejik hem de ekonomik bir öneme sahip antik yerleşim alanıdır.
Konum ve Coğrafi Özellikler
Antalya’nın Manavgat ilçesinde yer alan Direbezen Antik Yerleşimi, Lyrbe (Seleukeia) Antik Kentinin 5,7 km doğusunda ve Oymapınar Mahallesinin 2 km güneyinde, Manavgat Baraj Gölü kıyısında konumlanmıştır. Halk arasında “Direbezen Kalesi” olarak anılan bu alan, adını Oymapınar Barajı suları altında kalan tarım arazilerinden almaktadır.
Mimari Yapı ve İşlevleri
Yerleşim, dikdörtgen planlı bir yapı kompleksi olarak 497,06 m² alan üzerine inşa edilmiştir. Doğu ve güney duvarları kısmen günümüze ulaşırken, kuzey ve batı duvarları yalnızca temel seviyesinde görülmektedir. Yapıda kumtaşı blokları, moloz taş ve kireç harcı kullanılmıştır. Güney duvarına bitişik olarak yer alan zeytinyağı işliği, taş destekli baskı kollu vida pres sistemi ile oluşturulmuş olup, günümüzde trapetum teknesi kayıptır.
Stratejik ve Ekonomik Önemi
Direbezen yerleşimi, çevresinde teraslanmış tarım arazileri ve işliklerle, kendi zeytin ve zeytinyağı üretimini gerçekleştirdiğini göstermektedir. Küçük ölçekli bir kale-çiftlik olarak planlanan yerleşim, antik dönemde Side-Oymapınar (Homa) güzergahı üzerindeki Manavgat Çayı’nın kontrolünü sağlamıştır. Yapının Doğu Roma (Bizans) Dönemine kadar iskan gördüğü düşünülmektedir.
Koruma Durumu ve Güncel Tehditler
2020 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillenen Direbezen, yasal koruma altına alınmıştır. Ancak 2021 yılında yaşanan Manavgat Orman Yangınları, bölgedeki kültür varlıklarına zarar vermiştir. Bu olay, yerleşimin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması gerekliliğini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Günümüzde kalıntılarıyla ayakta duran Direbezen, tarih ve arkeoloji meraklıları için keşfedilmeyi bekleyen bir antik yerleşim noktası olarak önemini korumaktadır.
