Anadolu’nun kadim yerleşim merkezlerinden biri olan Kütahya sanayi ve madencilik alanındaki atılımlarıyla bilinse de il sınırları içerisindeki ilçeler arasında ekonomik refah düzeyinin dağılımı büyük farklılıklar göstermektedir. Şehir merkezine olan mesafe coğrafi engeller ve sanayi yatırımlarının belirli bölgelerde yoğunlaşması bazı ilçelerin kalkınma hızını yavaşlatırken bazılarını ise geri planda bırakmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu ve çeşitli kalkınma ajanslarının yayımladığı sosyoekonomik gelişmişlik endekslerine göre Kütahya’nın güney kesimlerinde yer alan ve temel geçim kaynağı kısıtlı tarım faaliyetlerine dayanan ilçeler ekonomik zorluklarla daha fazla mücadele etmektedir. Özellikle sanayi bölgelerinden uzak kalan ve genç nüfusunu büyük şehirlere göç olarak veren yerleşim birimlerinde kişi başına düşen milli gelir düzeyi ortalamanın altında seyretmektedir. Bu durum bölgedeki ekonomik dengesizliği derinleştirirken yerel yönetimlerin ve devletin bölgeye yönelik özel teşvik programları geliştirmesini zorunlu kılmaktadır.
Dumlupınar İlçesinin Ekonomik Zorlukları Ve Göç Sorunu
Kütahya'nın en küçük ve nüfus yoğunluğu en düşük ilçelerinden biri olan Dumlupınar tarihi açıdan büyük bir öneme sahip olmasına rağmen ekonomik veriler açısından şehrin en zayıf halkalarından biri olarak kabul edilmektedir. Milli mücadelenin dönüm noktalarına tanıklık eden bu kahraman ilçede sanayi tesislerinin yokluğu ve tarım arazilerinin kısıtlı olması halkın geçim imkanlarını daraltmaktadır. Dumlupınar’da yaşayan genç nüfusun iş bulma ümidiyle komşu illere veya Kütahya merkeze göç etmesi ilçenin demografik yapısını yaşlandırmakta ve ekonomik üretkenliği sekteye uğratmaktadır. İstihdam olanaklarının sadece kamu hizmetleri ve küçük ölçekli esnaflıkla sınırlı kalması bölgedeki refah seviyesinin artmasını engellemektedir. Yatırımcıların lojistik ve iş gücü yetersizliği gibi sebeplerle bölgeye mesafeli durması ilçenin ekonomik gelişimini kısıtlayan en temel etkenler arasında yer almaya devam etmektedir.
Tarım Odaklı Ekonominin Sınırları Ve Pazarlama Problemleri
Kütahya’nın kalkınma hızının düşük seyrettiği diğer ilçelerinde ise temel geçim kaynağı olan tarım modern tekniklerin eksikliği nedeniyle beklenen refahı sağlamaktan uzaktır. Şaphane ve Pazarlar gibi küçük ölçekli ilçelerde meyvecilik yapılmasına rağmen ürünlerin doğrudan işlenmeden ham madde olarak satılması katma değer oluşumunun önüne geçmektedir. Çiftçilerin girdi maliyetlerinin yüksekliği ve ürünlerini değerinde pazarlayamaması kırsal fakirliğin ana nedenlerinden biri olarak görülmektedir. Bu bölgelerde sanayiye dayalı bir işleme tesisinin bulunmaması üreticinin tüccara bağımlı kalmasına yol açmaktadır. Ekonomik canlılığın mevsimlik tarım işçiliğine veya sınırlı hasat dönemlerine sıkışması yılın geri kalanında ticari hayatın durgunlaşmasına neden olmaktadır. Bu kısır döngü bölgedeki hane halkı gelirinin Kütahya ortalamasının altında kalmasındaki en büyük payı oluşturmaktadır.
Ulaşım Altyapısı Ve Coğrafi Konumun Dezavantajları
Bir bölgenin zenginleşmesindeki en büyük etkenlerden biri olan ulaşım ağlarına yakınlık Kütahya’nın bazı ilçeleri için dezavantajlı bir durum yaratmaktadır. Dağlık arazi yapısı ve ana ulaşım akslarının dışında kalan yerleşim yerlerinde ticaretin gelişmesi oldukça güçleşmektedir. Özellikle Domaniç ve Emet gibi ilçelerin bazı köylerinde ulaşım zorlukları nedeniyle ticari malların dolaşımı kısıtlanmakta ve maliyetler yükselmektedir. Yol ağlarının yetersizliği potansiyel yatırımcıların bölgeye fabrika veya tesis kurma iştahını kapatmaktadır. Coğrafi izolasyon sadece ticareti değil aynı zamanda eğitim ve sağlık gibi temel hizmetlerin kalitesini de dolaylı olarak etkileyerek sosyal gelişmişlik endekslerini aşağı çekmektedir. Bu durum ekonomik yoksunluğun sadece para eksikliği değil aynı zamanda hizmete erişim zorluğu olarak da karşımıza çıkmasına neden olmaktadır.
Kalkınma Ajanslarının Bölgesel Müdahale Stratejileri
Kütahya’nın geri kalmış ilçelerindeki bu tabloyu değiştirmek amacıyla son yıllarda Zafer Kalkınma Ajansı koordinasyonunda çeşitli projeler yürütülmektedir. Bu projelerin odağında yerel ürünlerin markalaştırılması kadın kooperatiflerinin desteklenmesi ve kırsal turizmin canlandırılması yer almaktadır. Özellikle Dumlupınar gibi tarihi dokusu güçlü olan ilçelerde inanç ve tarih turizminin geliştirilmesi için yapılan yatırımlar bölgeye dışarıdan nakit akışı sağlamayı hedeflemektedir. Ancak bu çabaların kalıcı bir ekonomik refaha dönüşmesi için daha büyük ölçekli ve istihdam odaklı sanayi hamlelerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bölgedeki küçük işletmelerin teknolojik altyapısının güçlendirilmesi ve devlet teşviklerinin bu ilçelere özel olarak artırılması makroekonomik dengesizliğin giderilmesi adına hayati bir önem taşımaktadır. Ekonomik iyileşme ancak yerel kaynakların verimli kullanılması ve nitelikli iş gücünün bölgede tutulmasıyla mümkün hale gelecektir.
