Anadolu coğrafyasının en eski yerleşim birimlerinden biri olan Kahramanmaraş, tarih öncesi çağlardan günümüze kadar uzanan derin kültürel mirasıyla dikkatleri üzerine çekmeye devam ediyor. Akdeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinin kesişim noktasında bulunan bu stratejik kent, tarih boyunca pek çok büyük imparatorluğun egemenliği altına girmiş ve her birinden silinmez izler devralmıştır. Kentin bugünkü isminin temelini oluşturan etimolojik kökenler, binlerce yıl öncesine, Anadolu’nun ilk büyük siyasi birliği olan Hitit İmparatorluğu dönemine kadar uzanmaktadır. Yapılan arkeolojik araştırmalar ve antik metin incelemeleri, Maraş isminin sadece bir kelime değil, aynı zamanda bölgenin binlerce yıllık siyasi hafızasının bir yansıması olduğunu ortaya koymaktadır. Günümüzde modern bir büyükşehir kimliği taşıyan kent, ismini taşıdığı bu antik mirası koruyarak geleceğe taşımaktadır.
Hitit Yazıtlarında Geçen Maraj Ve Markasi Kavramlarının Kökeni
Anadolu’nun tunç çağındaki en kudretli gücü olan Hititler, milattan önce iki binli yıllardan itibaren Kahramanmaraş ve çevresini askeri ve ticari bir merkez olarak kullanmışlardır. O dönemden günümüze ulaşan hiyeroglif yazıtlarında ve çivi yazılı tabletlerde kentin ismine dair ilk somut verilere rastlanmaktadır. Hitit belgelerinde bölge genel olarak Maraj ya da Markasi şeklinde telaffuz edilmiştir. Bu isimlendirme sadece bir yerleşim yerini değil, aynı zamanda o dönemdeki bölgesel bir yönetim merkezini de tanımlamaktaydı. Hitit İmparatorluğu'nun parçalanmasından sonra ortaya çıkan Geç Hitit Devletleri döneminde de bu isim varlığını korumuş ve bölgenin kimliğinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Arkeologların Gurgum Krallığı olarak tanımladıkları bu geçiş döneminde kentin merkezi konumu, isminin farklı medeniyetler tarafından da benimsenmesini sağlamıştır. Bu durum, antik kentin isminin binlerce yıldır büyük bir değişim geçirmeden günümüze ulaştığının en büyük kanıtıdır.
Asur Kaynaklarındaki Markaji Tanımı Ve Bölgesel Ticaretin Etkisi
Hititlerin ardından bölgede etkinlik kuran bir diğer büyük güç olan Asurlular, ticaret yollarını kontrol altında tutmak amacıyla Maraş bölgesine büyük önem vermişlerdir. Asur krallarının sefer günlüklerinde ve ticari yazışmalarında kentin adı Markaji olarak geçmektedir. Bu isimlendirme Hititlerin kullandığı ifadeyle büyük bir benzerlik göstererek tarihsel bir sürekliliğe işaret etmektedir. Mezopotamya ile Anadolu arasındaki mal değişiminde bir kilit taşı görevi gören kent, bu dönemde ismini geniş bir coğrafyaya duyurmayı başarmıştır. Asur ticaret kolonileri döneminden kalan belgeler, kentin isminin sadece yerel halk tarafından değil, uluslararası tüccarlar tarafından da aynı şekilde kabul edildiğini belgelemektedir. Markaji ismi, o dönemde hem bir kale kenti hem de verimli tarım arazilerinin merkezini simgeleyen bir güç göstergesi olarak kayıtlara geçmiştir.
Etimolojik Evrim Ve Maraş İsminin Binlerce Yıllık Yolculuğu
Kentin ismi zaman içerisinde diller arasındaki fonetik farklılıklarla küçük değişimlere uğrasa da özünü her zaman korumayı başarmıştır. Antik çağdaki Maraj ifadesi, Arap akınları ve İslamiyet’in bölgeye gelişiyle birlikte Mer'aş şeklinde telaffuz edilmeye başlanmıştır. Kelime anlamı olarak "titreme" ya da "sarsıntı" gibi anlamlara geldiği yönünde halk arasında çeşitli rivayetler bulunsa da bilimsel veriler ismin Hitit kökenli olduğunu kesin bir dille doğrulamaktadır. Orta Çağ boyunca Bizans ve Selçuklu kaynaklarında da benzer seslerle anılan kent, Osmanlı İmparatorluğu döneminde Maraş olarak sadeleşmiştir. Şehrin ismindeki bu kararlılık, bölgenin demografik yapısı değişse bile kentsel kimliğin ne kadar güçlü bir temele sahip olduğunu göstermektedir. Binlerce yıl önceki bir Hitit yerleşiminin adı, bugün milyonlarca insanın yaşadığı modern bir kentin tabelasında yaşamaya devam etmektedir.
Kahraman Unvanının Eklenmesi Ve Modern Dönem Kimliği
Yüzyıllar boyunca Maraş olarak bilinen kent, yirminci yüzyılın başlarında gösterdiği tarihi direnişle ismine yeni ve onurlu bir ekleme almıştır. Kurtuluş Savaşı döneminde halkın kendi imkanlarıyla başlattığı ve işgalci güçlere karşı kazandığı zafer, kentin ismine yeni bir ruh katmıştır. Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 1973 yılında verilen Kahraman unvanı, antik kökenli bu ismin önüne eklenerek kentin yeni resmi kimliğini oluşturmuştur. Böylece bir yanda Hititlerden gelen Markasi mirası, diğer yanda ise milli mücadelenin simgesi olan Kahramanlık sıfatı birleşmiştir. Bugün Kahramanmaraş ismi, hem Hititlerin devlet geleneğini hem Asurların ticari canlılığını hem de modern Türkiye’nin bağımsızlık karakterini aynı anda temsil etmektedir. Şehrin her bir sokağında bu tarihsel katmanların izlerini görmek mümkün olup, kentin kökenine dair araştırmalar her geçen gün yeni arkeolojik keşiflerle zenginleşmektedir.
