Güney Anadolu’nun sanayi ve ticaret merkezlerinden biri olan Kahramanmaraş’ta son dönemde yapılan kapsamlı saha araştırmaları, kent içindeki gelir dağılımı ve yaşam kalitesi farklarını çarpıcı bir şekilde gözler önüne seriyor. Şehrin batı yakasında modernleşme ve yüksek refah seviyesi gözlemlenirken, özellikle kırsal ve dağlık bölgelerde kalan bazı ilçelerin kalkınma yarışında geride kaldığı anlaşılıyor. Yapılan sosyoekonomik statü ölçümlerine göre Nurhak ve Çağlayancerit ilçeleri, kentin ekonomik imkanlarından en az faydalanan bölgeler olarak dikkat çekiyor. Sosyoekonomik skor tablolarında listenin en alt basamaklarına yerleşen bu iki ilçe, sınırlı istihdam olanakları ve coğrafi izolasyon gibi faktörlerle mücadele ederek hayatta kalmaya çalışıyor. Bu durum, büyükşehir belediye sınırları içerisinde yer alan farklı yerleşim yerleri arasındaki kalkınma makasının her geçen gün biraz daha açıldığını kanıtlıyor.
Nurhak Ve Çağlayancerit İlçelerindeki Düşük Refah Göstergeleri
Gerçekleştirilen araştırmaların sonuçlarına göre doksan yedi puanlık sosyoekonomik statü skoruyla Nurhak, Kahramanmaraş’ın en düşük refah seviyesine sahip bölgesi olarak tescillendi. Hemen ardından gelen Çağlayancerit ise doksan sekiz puanla listenin sondan ikinci sırasında yer alıyor. İl genelindeki refah ortalamasının yüz yirmi iki puan bandında seyretmesi, bu iki ilçenin genel standartların ne kadar altında kaldığını net bir biçimde ortaya koyuyor. Ekonomik veriler incelendiğinde, her iki ilçede de en düşük gelir grubuna dahil olan hanelerin oranı yüzde otuz iki virgül altı olarak ölçüldü. Bu rakamlar, bölgedeki her üç haneden birinin temel ihtiyaçlarını karşılama noktasında ciddi zorluklar yaşadığını ve kentsel hizmetlere erişimde kısıtlı imkanlara sahip olduğunu gösteriyor. Eğitim ve sağlık gibi kritik kamu hizmetlerinin bu bölgelerdeki erişilebilirliği, düşük puanların oluşmasındaki temel etkenler arasında yer alıyor.
Coğrafi Engellerin Ve Kırsal Yapının Ekonomik Gelişime Etkisi
Nurhak ve Çağlayancerit ilçelerinin karşı karşıya kaldığı ekonomik darboğazın temelinde, bölgenin sarp ve engebeli coğrafi yapısı yatıyor. Sanayi yatırımlarının ulaşım kolaylığı ve düz arazi beklentisi nedeniyle merkez ilçelere kayması, bu bölgeleri tarım ve hayvancılık eksenli bir kadere mahkum ediyor. Ancak tarım arazilerinin de kısıtlı olması, bölge halkının geçim kaynaklarını sınırlıyor ve genç nüfusun daha iyi bir gelecek umuduyla merkez ilçelere veya çevre illere göç etmesine yol açıyor. Çağlayancerit’in dünyaca ünlü cevizi gibi yerel değerler bulunsa da bu ürünlerin sanayiye entegre edilememesi ve pazarlama kanallarının zayıflığı, ekonomik refahın hane halkına doğrudan yansımasını engelliyor. Nurhak’ta ise yüksek rakımın getirdiği çetin kış şartları, hem üretim maliyetlerini artırıyor hem de ticari faaliyetlerin yılın büyük bölümünde yavaşlamasına sebep oluyor.
Kentsel Merkezler Ve Kırsal Bölgeler Arasındaki Sosyal Uçurum
Kahramanmaraş’ın Onikişubat gibi modern ve zengin ilçeleriyle kıyaslandığında, Nurhak ve Çağlayancerit’teki sosyal imkanların kısıtlılığı derin bir adaletsizlik hissi uyandırıyor. Metropol ilçelerde kişi başına düşen ticari alan, park ve kültürel tesis miktarı Türkiye ortalamalarının üzerindeyken, güney ve kuzey aksındaki bu küçük ilçelerde vatandaşların sosyal yaşama katılımı oldukça sınırlı kalıyor. Sosyoekonomik statü puanlarındaki bu keskin düşüş, sadece cüzdanlardaki nakit miktarını değil, aynı zamanda bireylerin teknolojiye erişimini, konut kalitesini ve tüketim alışkanlıklarını da etkiliyor. Yerel yönetimlerin bütçe dağılımında dezavantajlı bölgelere pozitif ayrımcılık yapması gerektiği, yayınlanan bu son raporla birlikte daha yüksek sesle dile getirilmeye başlandı. Şehir merkezindeki lüks tüketim ile kırsaldaki temel geçim mücadelesi arasındaki bu tezat, toplumsal yapının geleceği açısından kritik bir uyarı niteliği taşıyor.
Yerel Yönetimler İçin Stratejik Müdahale Planlarının Önemi
Ortaya çıkan bu veriler, siyasi karar alıcılar ve yerel idareciler için acil bir müdahale planı hazırlanması gerektiğini hatırlatıyor. Nurhak ve Çağlayancerit gibi bölgelerin kaderine terk edilmemesi için mikrokredi uygulamaları, bölgesel kalkınma ajansı destekleri ve altyapı seferberliği gibi adımların atılması büyük önem taşıyor. Özellikle kadın kooperatiflerinin desteklenmesi ve yerel ürünlerin katma değerli hale getirilerek dış pazara açılması, bu ilçelerdeki düşük sosyoekonomik puanları yukarı taşıyabilecek temel stratejiler arasında görülüyor. Sosyal devlet ilkesi gereği, en düşük hane gelirine sahip yüzde otuzluk kesimin yaşam kalitesini artıracak sosyal projelerin hayata geçirilmesi bekleniyor. Kahramanmaraş’ın topyekun bir kalkınma hamlesi gerçekleştirebilmesi, ancak bu dezavantajlı bölgelerin ekonomik sisteme daha güçlü bir şekilde entegre edilmesiyle mümkün görünüyor. Şehir genelindeki yüz yirmi iki puanlık ortalamaya ulaşmak için Nurhak ve Çağlayancerit’te çok daha köklü değişimlere ihtiyaç duyuluyor.
