Elmalı ilçesinin Bozhüyük Mahallesi’nde yer alan Semahöyük, tarih boyunca bölgedeki yerleşimlerin canlı bir tanığı olarak günümüze ulaşıyor.
Antalya ili, Elmalı ilçesi sınırlarında konumlanan Semahöyük (Bozhüyük), bölgenin tarihsel sürekliliğini gözler önüne seren en önemli arkeolojik alanlardan biri olarak öne çıkıyor. 1963-1974 yılları arasında arkeolog Machteld J. Mellink tarafından yürütülen Karataş (Semahöyük) Höyüğü kazılarının yalnızca 1,90 kilometre doğusunda yer alan Semahöyük, Bozhüyük Mahallesi’nin merkezinde, yaklaşık 1.130 metre yüksekliğinde bir tepe üzerinde kurulu önemli bir yerleşim alanıdır.
Tarihsel Kullanım ve Mezar Alanları
Geçmişten günümüze, Semahöyük bölgesi mahalle mezarlığı olarak işlev görmüş; höyüğün çevresi ve tepesi, çok sayıda mezarla donatılmıştır. Elmalı Ovası’nda gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen höyükte, bugüne kadar sistematik bir arkeolojik kazı yapılmamıştır. Bölgede bulunan eski mezar taşları ve 1955 yılında cami yapımında devşirme malzeme olarak kullanılan antik taşlar, Semahöyük’ün zengin tarihsel mirasını gözler önüne sermektedir.
Mimari ve Arkeolojik Özellikler
Yaklaşık 135 x 120 metre ölçülerinde olan Semahöyük, tepenin eteğine doğru genişleyen bir alana sahiptir. Mezarlık kullanımı nedeniyle bazı bölgelerinde tahribat görülse de, höyüğün yüzeyinde ve çevresinde çok sayıda seramik ve keramik parçası tespit edilmiştir. 2019 yılında I. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilen höyük, günümüzde koruma altındadır.
Höyükler: Eski Uygarlıkların Katmanlı Belleği
Höyükler, eski yerleşimlerin zamanla toprakla örtülerek tepe formuna gelmiş halidir. Genellikle çok katmanlı yapılar içerir; en yeni katman üstte, en eski katman ise altta bulunur. Yükseklikleri 1–40 metre, genişlikleri ise 1.000–1.500 metre arasında değişen höyükler, uygarlıkların geçmişini araştırmada kritik referans noktalarıdır. Tarihsel metinlerde “Hüyük, Öyük veya Üyük” olarak geçen kelime, eski Türkçede “yığma tepe” anlamına gelmektedir.
Anadolu Höyükleri ve Koruma Sorunları
Türkiye genelinde, özellikle Anadolu’da binlerce höyük bulunmasına rağmen çoğu yeterli korumaya sahip değildir. Çoğunlukla etraflarında çit veya uyarı levhası bulunmamakta, tarım arazileri içindeki höyükler ise define arayıcıları tarafından tahrip edilmektedir. Orta Anadolu höyüklerinde Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağı yerleşmeleri, üst katmanlarda ise Frig, Hitit, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait kalıntılar gözlemlenebilir. Modern yerleşim alanlarının bir kısmı ise höyükler üzerinde inşa edilmiştir. Anadolu’nun bilinen en büyük höyüğü Aksaray, Yeşilova’daki Acemhöyük olarak öne çıkmaktadır. Günümüzde Anadolu genelinde yaklaşık 20.000 höyük bulunduğu tahmin edilmektedir.
Semahöyük, Elmalı’nın tarihsel mirasını günümüze taşıyan eşsiz bir arkeolojik alan olarak, hem araştırmacılar hem de ziyaretçiler için büyük önem taşıyor.
