Bursa Türkiye genelinde sanayinin kalbi ve tarımın merkezi olarak nitelendirilse de kentin güney kesimlerinde kalan dağ ilçeleri bu ekonomik büyümeden aynı payı alamıyor. Sanayi yatırımlarının yoğunlaştığı Nilüfer ve İnegöl gibi ilçelerle kıyaslandığında Bursa’nın güneyinde yer alan yerleşim yerlerinde yaşam standartlarının ve kişi başına düşen gelirin oldukça geride kaldığı görülüyor. Yapılan son sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamalarına bakıldığında Büyükorhan ilçesinin şehrin genel tablosundan ayrıştığı ve en düşük gelir seviyesine sahip bölge olarak kayıtlara geçtiği dikkat çekiyor. Bu durum sadece rakamsal bir veri olmanın ötesinde bölgedeki göç hareketliliğini ve sosyal dokuyu doğrudan etkileyen bir unsura dönüşmüş durumda.
Büyükorhan İlçesinin Ekonomik Yapısında Tarım ve Hayvancılığın Rolü
Büyükorhan ilçesinin ekonomik olarak geri planda kalmasının temel nedenleri arasında coğrafi zorluklar ve kısıtlı yatırım olanakları yer alıyor. İlçede sanayi kuruluşlarının yok denecek kadar az olması bölge halkını tamamen toprağa ve hayvancılığa bağımlı hale getiriyor. Ancak engebeli arazi yapısı nedeniyle modern tarım tekniklerinin uygulanması zorlaşıyor ve üretim miktarı sadece hane halkının geçimini sağlayacak seviyede kalıyor.
Hayvancılık ise geçmiş yıllara oranla maliyetlerin artması ve genç nüfusun bölgeyi terk etmesi sebebiyle eski gücünü kaybediyor. Büyükorhan bu kısıtlı üretim döngüsü içinde dışarıdan yatırımcı çekemediği için şehir merkezindeki devasa bütçeli projelerden mahrum kalmaya devam ediyor. Esnafın ve yerel halkın alım gücünün düşmesi ilçedeki ticari hayatın da dar bir döngüde sıkışmasına sebebiyet veriyor.
Şehir Merkezine Olan Uzaklık ve Ulaşım Zorluklarının Kalkınmaya Etkisi
Bursa gibi bir metropolün parçası olmasına rağmen Büyükorhan’ın şehir merkeziyle olan bağı coğrafi mesafe ve yol şartları nedeniyle istenilen düzeyde kurulamıyor. Ulaşımın zorlu olması lojistik maliyetlerini artırırken potansiyel yatırımcıların bölgeye olan ilgisini de azaltıyor. Şehrin kuzeyinde ve batısında otoyol ağları ve liman bağlantılarıyla zenginleşen sanayi bölgeleri Büyükorhan’da karşılık bulamıyor. Bu izolasyon durumu bölgedeki eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesini de dolaylı yoldan etkiliyor. Kamu yatırımlarının önceliği genellikle nüfusun yoğun olduğu merkez ilçelere kayarken Büyükorhan gibi kırsal niteliği ağır basan yerlerde altyapı çalışmaları daha yavaş ilerliyor. Bu durum ilçenin kendi içine kapalı bir ekonomik yapı sergilemesine ve gelişmişlik endeksinde son sıralarda kalmasına yol açıyor.
Genç Nüfusun Büyükşehirlere Göçü ve Sosyal Dokunun Değişimi
Büyükorhan’daki ekonomik dar boğazın en somut sonuçlarından biri durdurulamayan göç dalgası olarak karşımıza çıkıyor. İlçede istihdam olanaklarının kısıtlı olması özellikle eğitimli gençlerin ve çalışma çağındaki nüfusun Bursa merkezine ya da komşu illere taşınmasına neden oluyor. Bu göç hareketi ilçede yaşlı nüfusun oranını artırırken üretim gücünün de her geçen gün zayıflamasına yol açıyor. Köylerdeki boşalan evler ve terk edilen tarlalar bölgenin sosyo-ekonomik geleceği için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bursa’nın en fakir ilçesi olarak anılmak bölge halkı üzerinde psikolojik bir baskı oluştururken gençlerin geleceklerini bu topraklarda kurma arzusunu da kırıyor. Göç eden nüfusun şehir merkezindeki varoş mahallelerde düşük ücretli işlerde çalışmak zorunda kalması yoksulluğun sadece yer değiştirmesine neden oluyor.
Bölgesel Kalkınma Modelleri ve Turizm Potansiyeli Üzerine Beklentiler
Tüm bu olumsuz tablonun ortasında Büyükorhan için çıkış yolları aranırken gözler bölgenin doğal güzelliklerine ve el değmemiş doğasına çevriliyor. Eko-turizm ve kırsal turizm hamleleri ile ilçenin makus talihinin yenilebileceği düşünülüyor. Ancak bu tür projelerin hayata geçebilmesi için ciddi bir tanıtım ve altyapı desteğine ihtiyaç duyuluyor. Yöresel ürünlerin markalaşması ve doğrudan tüketiciye ulaştırılması noktasında kooperatifleşme çabaları olsa da bu girişimler henüz ilçenin genel ekonomik seviyesini yukarı taşıyacak bir hacme ulaşamadı.
Bursa’nın sanayi devi kimliğinin gölgesinde kalan Büyükorhan için özel teşvik paketlerinin uygulanması ve kırsal kalkınma ajanslarının bölgeye daha fazla kaynak ayırması elzem bir ihtiyaç olarak görülüyor. Aksi takdirde gelir adaletsizliği makası açılmaya devam edecek ve Büyükorhan Bursa’nın en düşük skorlu bölgesi olma unvanını koruyacaktır.
İlerleyen dönemlerde bölgedeki yerel idarelerin ve sivil toplum kuruluşlarının iş birliğiyle yürütülecek projelerin ilçedeki yaşam kalitesini artırıp artırmayacağı merak konusu olmaya devam ediyor. Şimdilik Büyükorhan Bursa'nın zengin sanayi çehresinin arkasında kalmış mütevazı ve ekonomik zorluklarla mücadele eden bir ilçe portresi çiziyor.
