Burdur’un Ağlasun ilçesi sınırlarında yer alan Sagalassos Antik Kenti, Roma döneminin en iyi korunmuş yerleşimlerinden biri olarak biliniyor. Kentin en dikkat çeken yapılarından biri de Neon Kütüphanesi. MS 2. yüzyılda, Romalı zengin bir hayırsever olan Titus Flavius Neon tarafından yaptırılan bu kütüphane, o dönemde bilgiye ve eğitime verilen önemin en somut göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor. Yapı, hem bir okuma ve öğrenme alanı olarak hem de Neon’un ailesine adanmış bir anıt işlevi görüyordu.
Fay hattının izlerini taşıyor
Kütüphanede ziyaretçilere bilgi veren Ağlasun Belediyesi'nden Tarih Eğitmeni ve tur rehberi Gülsüm Akça, yapının bulunduğu bölge ve tarihine ilişkin şu bilgileri paylaştı:
“Şu anda bulunduğumuz yerimiz Neon Kütüphanesi olarak geçmekte. Artık Çömlekçiler, yani Sagolosos'un Çömlekçiler Mahallesi'nin Neon Kütüphanesi içerisinde bulunmaktayız. Biraz önce bahsetmiştim aşağıda, Sagolosos iki defa büyük deprem atlatmış ve şehir komple yerle bir olmuş diye. En büyük göstergesi, Fay hattının geçtiğinin en büyük göstergesi karşıdaki zeminde. Neon Kütüphanesi Kültür Turizm Bakanlığı tarafından tamamen korunan ve rehber eşliğinde kapısı açılan bir yer. Karşıda görmüş olduğunuz alan tamamen orijinal. Aşağıda da bahsetmiştim, hemen ortasında bir resim var. Ama Bizans dönemi, muhtemel Selçuklu döneminin içerisinde çalındığı düşüncesiyle Troya Savaşı olarak adlandırılan bir savaşı anlatıyor. İçerisinde bir kadının iki tane asker ve bir at arabasının olduğu düşünülen bir resim. Şu anda nerede bilmiyoruz biz de. Neon Kütüphanesi iki katlı bir kütüphane. İki katlı kütüphanenin birinci katını görmektesiniz şu anda.
Görmüş olduğunuz birinci katından, ikinci katın en güzel ibareti hemen arkanızı dönmenizi rica edeceğim. Merdivenler var. O merdivenlerin ikinci katının göstergesi olarak biliniyor”
diye konuştu.
El işçiliği dikkat çekiyor
Akça, kütüphanedeki yazıların ve el işçiliğinin dönemin kültürel zenginliğini gözler önüne serdiğini belirterek şunları söyledi:
“Karşıda görmüş olduğunuz yazılar var. O dönemin içerisinde neon babası adına yaptırmış olduğu kütüphanenin yazıları bulunuyor. O dönemin içerisindeki bulunan devlet adamlarının isimleri ve neon halkına teşekkür ettiğinin göstergesi. Karşı tarafta tuğlalar var. O dönemin gerçekten çömlekçiler mahallesinin en güzel yapmış olduğu eserlerden biri olan çömlek işinin ustalığının geliştirilmiş halini gösteriyor. Karşıdaki tamamen el işçiliğiyle yapılmış. Ön tarafta borularımız var. Bunlar da dönem içerisinde çömlek işinden boru sisteminin yapıldığı biliniyor."
Yangından sağ kalan orijinal güzellik
Akça, geçirdiği yangına rağmen kütüphanenin mimari açıdan Anadolu’daki en özel yapılardan biri olduğunu vurgulayarak sözlerini şöyle tamamladı:
“Kütüphane bir defa yangına uğramış. Bu yangına uğramasının temel sebebi de Roma dönemin içerisinde imparatorlar değişince yeni gelecek olan imparator eski imparatorun düşüncesini almasın, onun fikirlerini almasın niyetiyle kütüphaneler yanıyormuş. Mimari özelliği neticesiyle Efes'teki kütüphaneye benzerlik gösteriyor ama dediğim gibi tamamen orijinal, herhangi bir ekleme ve restorasyon çalışması yapılmadan gösterilen eserimizdir. Kilitli bir şekilde rehber eşliğinde açılıp zarar verilmeden tekrardan çıkılıyor”
Geçmişten günümüze ışık tutuyor
Yaklaşık iki bin yıllık geçmişiyle Sagalassos, yalnızca taş ve sütunlardan ibaret bir antik kent değil; aynı zamanda bilgiye, sanata ve düşünceye adanmış bir yaşamın kalıntılarını taşıyor. Neon Kütüphanesi ise bu mirasın sessiz tanığı olarak, geçmişin bilgelik ışığını günümüze taşımaya devam ediyor.
