Kentin ismine dair yapılan etimolojik araştırmalar ve tarihi belgeler, bizi günümüzden çok uzaklara, mitolojinin ve efsanelerin harmanlandığı antik dönemlere götürüyor. Bartın isminin kökeni, bölgenin en temel yaşam kaynağı olan ve şehri ikiye bölerek Karadeniz’e dökülen nehirle doğrudan bağlantılıdır. Tarihçiler ve dil bilimciler, bu ismin rastgele seçilmiş bir kelime olmadığını, aksine coğrafyanın ruhunu yansıtan derin bir anlam taşıdığını ifade ediyor. Şehrin kimliğini oluşturan bu isimlendirme süreci, Anadolu’nun kadim halklarından Yunan mitolojisine kadar uzanan geniş bir kültürel yelpazeyi kapsıyor.
Parthenios Irmağından Parthenia Yerleşimine Uzanan Tarihsel Süreç
Antik çağ coğrafyacılarının ve gezginlerinin notlarında sıkça rastlanan Parthenios ismi, Bartın’ın bilinen ilk adıdır. O dönemlerde nehirler, çevrelerindeki yerleşim birimlerine isim veren en önemli unsurlar olarak kabul edilirdi. Bartın Irmağı da o günkü adıyla Parthenios olarak anılmaktaydı ve nehrin çevresinde kurulan yerleşim alanı zamanla Parthenia adını aldı. Dilin binlerce yıllık gelişimi ve farklı kavimlerin bölgeye gelmesiyle birlikte bu kelime evrilerek günümüzdeki Bartın formuna ulaştı. Parthenia ismi, bölgenin sadece idari bir birim değil, aynı zamanda kutsiyet atfedilen bir su havzası olduğunu kanıtlıyor. Bu değişim süreci, Anadolu coğrafyasındaki pek çok şehirde olduğu gibi ses düşmeleri ve yerel ağızların etkisiyle şekillenerek bugünkü modern halini almıştır.
Yunan Mitolojisinde Sular Tanrısı Ve Okenaus Efsanesi
Bartın isminin kökenindeki en heyecan verici detay ise Yunan mitolojisindeki tanrısal figürlerle olan bağıdır. Mitolojiye göre, tanrıların babası olarak bilinen Okenaus’un yüzlerce çocuğu bulunmaktadır ve bunlardan biri de nehirlerin ve suların koruyucusu olan Parthenios’tur. Sular Tanrısı olarak betimlenen bu figür, Bartın Irmağı’nın antik dönemdeki kişiselleştirilmiş halini temsil eder. Antik inanca göre her nehrin bir ruhu ve bir tanrısı olduğuna inanılırdı; Bartın Irmağı da bu tanrısal gücün yeryüzündeki yansıması olarak görülüyordu. Bu mitolojik bağ, şehrin isminin sadece coğrafi bir tanım değil, aynı zamanda manevi bir değer taşıdığını da gözler önüne seriyor. Tanrısal bir kökene dayanan bu isimlendirme, Bartın’ın tarih boyunca neden önemli bir yerleşim yeri olduğunu da bir bakıma açıklıyor.
Muhteşem Akan Su Ve Sular İlahı Anlamlarının Derinliği
Etimolojik olarak incelendiğinde Bartın kelimesinin barındırdığı anlamlar, nehrin karakteristiğiyle birebir örtüşmektedir. Yapılan çeviriler ve antik metin çözümlemeleri, ismin Muhteşem Akan Su veya Sular İlahı gibi görkemli anlamlara geldiğini göstermektedir. Bartın Irmağı, üzerinde taşımacılık yapılabilen nadir nehirlerden biri olması sebebiyle tarih boyunca hep "muhteşem" ve "bereketli" olarak nitelendirilmiştir. Bu ırmak, bölgeye sadece su sağlamakla kalmamış, aynı zamanda ticaretin ve ulaşımın kalbi olmuştur. Sular İlahı nitelemesi, nehrin bölge halkı için taşıdığı hayati önemi ve ona duyulan saygıyı simgelemektedir. Bu anlamlar, kentin karakterini belirleyen su kültürüyle birleşerek Bartın’ı diğer Karadeniz şehirlerinden ayıran en belirgin özellik haline gelmiştir.
Anadolu Uygarlıklarının İsim Mirası Üzerindeki Kalıcı İzleri
Bartın ismi her ne kadar Yunan mitolojisiyle ilişkilendirilse de, Anadolu’nun yerel kültürlerinin de bu ismin korunmasında ve dönüşmesinde büyük payı vardır. Hititlerden Friglere, Romalılardan Selçuklulara kadar bölgeye hakim olan her medeniyet, bu ismi kendi dil yapısına uydururken özündeki anlamı bozmamaya özen göstermiştir. Şehirlerin isimleri genellikle istilalar veya yönetim değişiklikleriyle tamamen değişirken, Bartın’ın isminin özünü koruması, coğrafyanın gücünü ve nehrin tartışılmaz otoritesini temsil etmektedir. Bugün Bartın sokaklarında yürürken veya nehrin kenarında vakit geçirirken duyulan bu isim, aslında binlerce yıl öncesinden yankılanan bir tanrının ve o muhteşem akışın sessiz bir çığlığı gibidir. Bu köklü miras, kentin sadece bir yerleşim yeri değil, yaşayan bir tarih olduğunun en büyük kanıtıdır.