Antalya’nın yöresel kıyafetlerinde, özellikle üç etek ve bindallılarda başta kullanılan en önemli aksesuar festir. Tepelikli fesler, üzerine bağlanan beyaz, oyalı ve pullu yazmalarla süslenir. Yazmaların yanı sıra yeşil, sarı, beyaz ve kırmızı renkte yemeniler de tercih edilir. Bu renkler, Yörüklerin Orta Asya’dan beri taşıdığı geleneksel renklerdir ve örtünün biçimiyle birlikte kadının bekar, nişanlı veya evli olduğunu gösterebilir.
Yörük kadınlarının baş süslemelerinde kullandıkları malzemeler oldukça çeşitlidir. Çiçekler, bitki tohumları, boncuklar, pullar, düğmeler, deniz kabukları, iplikler, yün parçaları, püsküller, at kılları, madeni parçalar ve kuş tüyleri başlıkların ve örtülerin zenginliğini artırır. Bu süslemeler, doğayla iç içe yaşayan Yörük kültürünün yaratıcılığını ve sembolik anlatım gücünü yansıtır.
Fesin ön kısmına takılan “alınlık” adı verilen bir sıra altın ya da “vurgun” adı verilen gümüş gerdanlık biçimindeki takılar, baş süslemelerinin en gösterişli parçalarındandır. Eğer alınlık veya vurgun bulunmuyorsa, fesin üzerine altın veya gümüş paralar işlenerek süsleme yapılır. Böylece başlık, aynı zamanda maddi değer taşıyan bir ziynet eşyası haline gelir.
Kadınların saç biçimleri de baş süslemelerinin önemli bir parçasıdır. Örgülerin sayısı, kaküllerin şekli, zülüflerin biçimi kadının evli ya da bekar olduğunu ifade eden sembolik unsurlar arasında yer alır. Saçın örgüleri ve baş süsleri birlikte, kadınların kimliklerini dışa vurdukları bir kültürel ifade biçimi oluşturur.
Başörtülerinin kenarlarına yapılan oya işlemeleri de kadının medeni durumu hakkında bilgi verir. Bu ince işçilik, sadece estetik bir detay değil, aynı zamanda toplumsal bir mesaj niteliğindedir. Bekar, nişanlı veya evli olma durumu, kullanılan renkler, desenler ve işleme teknikleriyle ayırt edilebilir.
Antalya’nın baş süsleme geleneği, kadınların kimliklerini ve toplumsal rollerini semboller aracılığıyla yansıttığı zengin bir kültürel ifade biçimidir. Yörük kültürünün köklü geçmişinden günümüze ulaşan bu başlıklar, yalnızca bir süs eşyası değil; aynı zamanda kimliğin, statünün ve kültürel belleğin bir yansımasıdır.
