Yılda ortalama 17 milyon yabancı turisti ağırlayarak Türkiye turizminin başkenti konumunda olan Antalya, her sezon başında ve sonunda aynı kangrenleşmiş sorunla yüzleşiyor: Nitelikli personel sıkıntısı ve buna bağlı olarak artan yabancı işgücü ihtiyacı. Antalya'nın turizm profesyonelleri, özellikle kış aylarında yaşanan istihdam kesintisi nedeniyle sektörden kalifiye elemanların kalıcı olarak kaçışını durdurmak için acil çözüm arayışlarına hız verdi.
Turizm sektöründe çalışmak üzere eğitim alan üniversite mezunlarının sadece yüzde 30'unun bu alanda kalıcı olarak istihdam edilmesi, sektördeki sorunun derinliğini gözler önüne seriyor. Antalyalı turizmcilere göre, bu durumun en önemli ve yıkıcı nedeni, sektörün yedi ayla sınırlı sezonluk yapısı.
Turizm profesyonelleri, "Nisanda personeli çalıştırmaya başlıyoruz, kasım gibi askıya almak durumunda kalıyoruz ki bir sonraki sezon tekrar göreve çağırmak için. Bu dönemde de personel başka alanlara yönlenmiş oluyor ve biz elemanımızı kaybediyoruz" ifadeleriyle sezonluk çalışmanın yıkıcı etkisini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Kış aylarında yaklaşık yüzde 95'lere varan işsizlik oranları, turizm emekçilerini geçim sıkıntısı nedeniyle maaş, özlük hakları ve 12 ay kesintisiz çalışma imkanı sunan farklı sektörlere (seracılık, kuryelik, emlakçılık vb.) yönlendiriyor. Bu tersine göç, sektörün en çok ihtiyaç duyduğu deneyimli ve donanımlı insan kaynağının erimesine yol açıyor.
Personel kaçışının yarattığı boşluk, özellikle Nisan ayında sezonun başlamasıyla birlikte büyük bir personel enflasyonu (yetersiz eleman) ve operasyonel aksaklık yaratıyor. Bu açığı kapatmak isteyen işletmeler ise mecburen rotayı yurt dışına çeviriyor.
Antalya'ya yabancı çalışan getirilmesinin temel nedenleri özetle şöyle sıralanıyor:
Türk Çalışanların Sektörden Kopuşu: Kış aylarında işsiz kalmak istemeyen nitelikli personelin, turizm dışındaki alanlara kalıcı olarak geçişi.
Acil Eleman İhtiyacı: Sezon başlangıcında (Nisan) yerel kaynaklardan yeterli sayıda ve kalitede eleman bulunamaması.
Dil Avantajı: Rusça, Almanca gibi turizmin ana pazarlarının dillerini konuşabilen yabancı personelin, hizmet kalitesini artırma potansiyeli. (Ancak sektör temsilcileri, yabancı personelde "Türk misafirperverliğini" bulmakta zorlandıklarını da dile getiriyor.)
Turizm sektörünün önde gelen temsilcileri, yabancı işgücü yerine yerli personeli kalıcı olarak sektörde tutabilmek için yeni bir model üzerinde çalışıyor. Bu modelin odağında kış aylarında istihdamın sürekliliği yer alıyor.
Turizmciler, İŞKUR yetkilileriyle görüşmeler yaparak, 18-30 yaş arası turizm diploması olan çalışanların kış sezonunda 4 ay boyunca Kısa Çalışma Uygulaması'ndan faydalanmasını ve bu süreçte işverenin personelini kısa aralıklarla (örneğin 5 veya 10 gün) çalıştırmasını teklif etti. Bu sayede:
Personel Sektörde Kalacak: Kışın maaş desteğiyle geçimini sağlayan personel, başka sektöre yönelmeyecek.
Eğitim Sürekliliği: Personel, kış aylarında da sektör içi eğitimlerini sürdürebilecek.
Sezonluk Stres Azalacak: Sezon başında yaşanan ciddi personel sıkıntısı ve yabancı eleman getirme zorunluluğu ortadan kalkacak.
Antalya turizmi, sunduğu hizmet kalitesini korumak ve yerel istihdamı desteklemek adına, devletin bu kalıcı istihdam projelerine bütçeleme desteği vermesini bekliyor. Sektörün geleceği ve Türk misafirperverliğinin sürdürülebilirliği, kış sezonunda işsiz kalan on binlerce personelin akıbetine bağlı.
