Antalya’nın Alanya ilçesinde, Alanya Kalesi surlarının batıya yöneldiği noktada bulunan Esad Dede Yatırı, Tophane Mahallesi’nde küçük bir meydanda konumlanıyor. Sur duvarlarının 90 derecelik açıyla birleştiği yerde yer alan bu mütevazı mezar, kentin tarihî ve kültürel dokusunun önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.
Tarihî kaynaklarda aktarıldığına göre mezar, 1257-1266 yılları arasında Alanya Kalesi’nde görev yapan Esad adlı bir görevliye aittir. Rivayetlere göre Esad, dönemin araba işlerinde çalışırken hayatını kaybetmiş ve anısına bugünkü yatır inşa edilmiştir. Bu detay, yapının hem bireysel bir hatırayı hem de Selçuklu döneminin sosyal yaşamını yansıttığını gösterir.
Mezarın bulunduğu bölgede yer alan ve aynı ismi taşıyan Esad Burcu’nun da yine bu kişi tarafından yaptırıldığına dair rivayetler vardır. Ancak mezar dışında Esad Dede hakkında kesin tarihî verilere ulaşılamamıştır. Bu belirsizlik, yatırın çevresinde tarihsel bir gizem ve mistik bir atmosfer oluşturmuştur.
Esad Dede Yatırı, Alanya’nın kültürel mirası içinde hem inanç turizmi hem de tarihsel araştırmalar açısından dikkat çeken bir nokta olarak varlığını sürdürmektedir. Yatır, Alanya Kalesi surlarıyla bütünleşen konumu ve halk arasında yaşatılan rivayetleriyle kentin manevi hafızasında önemli bir yere sahiptir.